Tin tức
Trong quá trình soạn thảo và đàm phán hợp đồng thương mại, các điều khoản về chế tài luôn là tâm điểm tranh chấp giữa các doanh nghiệp. Việc áp đặt mức phạt quá cao hoặc quy định điều khoản bồi thường thiếu căn cứ pháp lý không những không bảo vệ được doanh nghiệp, mà còn có nguy cơ bị Tòa án hoặc Trọng tài tuyên vô hiệu.
Để biến hợp đồng thành vũ khí bảo vệ vững chắc thay vì ngòi nổ tranh chấp, Givlaw Firm xin chia sẻ 4 lưu ý pháp lý cốt lõi sau đây:
Mỗi loại quan hệ hợp đồng chịu sự điều chỉnh của các văn bản quy phạm pháp luật khác nhau, kéo theo quy định về mức phạt tối đa (mức trần) cũng hoàn toàn khác biệt.
Hợp đồng thương mại: Theo Điều 301 Luật Thương mại 2005, mức phạt vi phạm nghĩa vụ hợp đồng do các bên thỏa thuận nhưng không quá 8% giá trị phần nghĩa vụ hợp đồng bị vi phạm.
Hợp đồng xây dựng: Đối với các công trình sử dụng vốn nhà nước, mức phạt tối đa có thể lên đến 12% giá trị phần hợp đồng bị vi phạm (Luật Xây dựng).
Hợp đồng dân sự thuần túy: Bộ luật Dân sự 2015 không quy định mức trần cho chế tài phạt vi phạm, các bên được tự do thỏa thuận.
⚠️ Sai lầm phổ biến: Doanh nghiệp thường tính tỷ lệ phần trăm phạt trên tổng giá trị hợp đồng thay vì giá trị phần nghĩa vụ bị vi phạm thực tế. Điều này dẫn đến việc điều khoản phạt bị vô hiệu một phần do vượt quá mức trần quy định.
Phạt vi phạm và bồi thường thiệt hại là hai chế tài hoàn toàn độc lập về cả mục đích lẫn điều kiện áp dụng:
Phạt vi phạm: Mang tính chất răn đe, trừng phạt hành vi vi phạm, được các bên ấn định một con số hoặc tỷ lệ cụ thể ngay từ khi ký kết hợp đồng. Chế tài này được áp dụng ngay khi có hành vi vi phạm xảy ra mà không cần chứng minh có tổn thất thực tế hay không.
Bồi thường thiệt hại: Mang tính chất bù đắp, khôi phục lại tình trạng tài chính ban đầu cho bên bị vi phạm. Chế tài này bắt buộc phải dựa trên tổn thất thực tế, khách quan.
Lưu ý quan trọng cho doanh nghiệp: Theo Khoản 2 Điều 307 Luật Thương mại 2005, nếu các bên không có thỏa thuận về việc áp dụng đồng thời cả hai chế tài, bên bị vi phạm chỉ có quyền yêu cầu phạt vi phạm. Do đó, trong điều khoản chế tài, Luật sư luôn khuyến nghị ghi rõ: "Bên bị vi phạm có quyền áp dụng đồng thời cả phạt vi phạm và yêu cầu bồi thường thiệt hại".
Doanh nghiệp không thể chỉ dựa vào câu chữ chung chung như "Bên vi phạm phải bồi thường toàn bộ thiệt hại phát sinh". Khi tranh chấp xảy ra tại cơ quan tài phán, nghĩa vụ chứng minh thuộc về bên đòi bồi thường. Nếu không chứng minh được ba yếu tố: (i) Hành vi vi phạm, (ii) Có thiệt hại thực tế, trực tiếp và (iii) Mối quan hệ nhân quả, yêu cầu bồi thường sẽ bị bác bỏ.
Để chủ động trong việc này, hợp đồng cần quy định cụ thể cách thức thiết lập hồ sơ chứng cứ, bao gồm:
Hóa đơn, chứng từ thanh toán cho bên thứ ba để khắc phục sự cố.
Biên bản nghiệm thu ghi nhận sai sót, các email cảnh báo và thông báo vi phạm có xác nhận của hai bên.
Các chứng cứ chứng minh khoản lợi nhuận trực tiếp bị mất do hành vi chậm trễ hoặc vi phạm của đối tác gây ra.
Nhiều doanh nghiệp lớn có xu hướng lạm dụng hợp đồng mẫu hoặc vị thế thương lượng mạnh để đưa vào các điều khoản miễn trừ toàn bộ trách nhiệm của mình, hoặc áp đặt nghĩa vụ bồi thường quá mức bất hợp lý cho đối tác.
Tuy nhiên, các cơ quan phán quyết có xu hướng bảo vệ bên yếu thế nếu điều khoản đó vi phạm nguyên tắc công bằng, tự nguyện của Bộ luật Dân sự hoặc loại bỏ các quyền lợi chính đáng theo luật định. Trước khi ký kết, doanh nghiệp cần làm rõ cơ chế miễn trách nhiệm dựa trên:
Sự kiện bất khả kháng (được định nghĩa rõ ràng, phù hợp thực tế).
Lỗi hoàn toàn thuộc về bên kia hoặc bên thứ ba.
Hành vi vi phạm do thực hiện quyết định của cơ quan quản lý nhà nước.
Việc xây dựng một hệ thống điều khoản chế tài chặt chẽ, vừa đủ sức răn đe vừa đảm bảo tính thực thi pháp lý đòi hỏi tư duy thực chiến và kinh nghiệm dày dặn của Luật sư. Tại Givlaw, chúng tôi cam kết mang lại sự an tâm tuyệt đối cho doanh nghiệp thông qua:
Dịch vụ rà soát, phát hiện và khắc phục các lỗ hổng có nguy cơ bị tuyên vô hiệu trong hợp đồng thương mại.
Thiết kế tối ưu các điều khoản phạt, bồi thường, bảo lưu quyền sở hữu phù hợp với đặc thù từng ngành nghề.
Đại diện đàm phán thương thảo và giải quyết tranh chấp hợp đồng tại Tòa án & Trọng tài thương mại.
Liên hệ ngay với Givlaw Firm để bảo vệ dòng vốn và lợi ích hợp pháp của bạn:
Văn phòng: 25A1 Nguyễn Ư Dĩ, P. An Khánh, Thảo Điền, TP. Thủ Đức, TP. HCM.
Hotline: 0973 544 888 - 0836 858 888
Website: www.givlaw.vn
